UEFers giải mã “lớp vỏ” tâm lý: Khi quá khứ âm thầm dẫn lối cho lựa chọn hiện tại

Có những khoảnh khắc, ta bất chợt tự hỏi: vì sao mình lại phản ứng như thế, vì sao một lời góp ý nhỏ cũng đủ khiến lòng chao đảo, hay vì sao có những lựa chọn tưởng chừng rất lý trí lại mang theo nhiều cảm xúc khó gọi tên. Đằng sau những điều ấy, đôi khi không phải là hiện tại, mà là những mảnh ký ức cũ âm thầm tồn tại và ảnh hưởng đến cách ta nhìn nhận thế giới, cũng như chính bản thân mình.

Để làm rõ vấn đề trên, chiều ngày 3/4, Câu lạc bộ Tâm lý học UEF - TOUCH đã tổ chức buổi workshop “Zootopia 2: Quá khứ và những lựa chọn”, mở ra một không gian đối thoại đặc biệt, nơi sinh viên có cơ hội nhìn lại hành trình cảm xúc của mình dưới góc nhìn khoa học nhưng vẫn gần gũi, dễ chạm. Đồng hành với chương trình là ThS. Nguyễn Anh Khoa - Giảng viên ngành Tâm lý học. Thầy đã dẫn dắt các UEFers đi qua từng lớp lang của những cơ chế tâm lý tưởng chừng quen thuộc nhưng lại ít khi được gọi tên.

Workshop mang đến những góc nhìn thiết thực, giúp sinh viên hiểu mình và điều chỉnh cảm xúc tích cực hơn

Lấy cảm hứng từ bộ phim hoạt hình Zootopia, workshop không đơn thuần là một buổi phân tích nhân vật, mà trở thành một “tấm gương” phản chiếu nội tâm. Trong thế giới nơi “ai cũng có thể trở thành bất cứ ai”, các nhân vật như Judy Hopps hay Nick Wilde lại vô tình đại diện cho những kiểu “vỏ bọc” mà con người vẫn thường mang theo. Một Judy luôn tràn đầy năng lượng, không ngừng cố gắng để chứng minh giá trị bản thân; hay một Nick bất cần, mỉa mai, lựa chọn đi theo định kiến để tự bảo vệ mình khỏi những tổn thương sâu xa.

Đằng sau những biểu hiện ấy không phải là sự ngẫu nhiên. Đó là kết quả của những trải nghiệm không trọn vẹn trong quá khứ - khi một chú cáo nhỏ bị từ chối chỉ vì định kiến xã hội, hay một cô thỏ bé nhỏ lớn lên cùng áp lực phải mạnh mẽ hơn để được công nhận. Từ câu chuyện của Nick và Judy, workshop mở rộng ra một câu hỏi lớn hơn: mỗi chúng ta đang mang theo “chiếc mặt nạ” nào, và liệu ta có thực sự hiểu vì sao mình lại chọn cách tồn tại như vậy?

Diễn giả dẫn dắt câu chuyện từ Zootopia, kết nối hình tượng nhân vật với những cơ chế phòng vệ quen thuộc trong đời sống tâm lý

Thông qua phần chia sẻ của diễn giả, sinh viên dần nhận ra rằng những phản ứng như im lặng, phòng thủ hay buông xuôi không đơn thuần là yếu đuối, mà là những cơ chế tự vệ đã được hình thành từ rất sớm. Ký ức trong quá khứ, dù ít hay nhiều, đều có khả năng ảnh hưởng đến cách ta tiếp cận vấn đề ở hiện tại. Có người chọn nỗ lực gấp nhiều lần để bù đắp cho cảm giác thiếu hụt, có người lại thu mình trước khi kịp bắt đầu, chỉ để tránh đối diện với thất bại hoặc tổn thương.

Điểm lắng đọng của chương trình nằm ở hoạt động trải nghiệm khi mỗi sinh viên được trao một mảnh giấy nhỏ, để viết xuống những “chiếc nhãn dán vô hình” mà mình từng mang theo - một lời nói, một định kiến hay một ký ức khiến bản thân phải gồng lên hoặc xù lông tự vệ. Trong vài phút tĩnh lặng, không gian dường như chậm lại, nhường chỗ cho sự đối diện chân thành giữa mỗi người với chính mình. Đó không chỉ là hành động ghi lại, mà còn là bước đầu tiên của quá trình nhận diện và chữa lành.

Hoạt động tạo điều kiện để sinh viên đối diện với những định kiến, bước đầu cho hành trình nhận diện và chữa lành nội tâm

Từ góc nhìn chuyên môn, ThS. Nguyễn Anh Khoa cũng nhấn mạnh rằng ranh giới cá nhân không phải là bức tường để cô lập bản thân, mà là một “cánh cửa” linh hoạt giúp mỗi người bảo vệ mình một cách lành mạnh. Không có một công thức chung cho tất cả, bởi mỗi cá nhân đều mang theo những trải nghiệm và mức độ tổn thương khác nhau. Điều quan trọng là học cách điều chỉnh, thay vì để quá khứ hoàn toàn điều khiển hiện tại.

Workshop cũng chạm đến một thực tế quen thuộc với nhiều bạn trẻ: động lực phấn đấu đôi khi xuất phát từ chính mặc cảm và tự ti. Có người tìm cách hòa nhập để được công nhận, có người lại chấp nhận khác biệt và đối mặt với cảm giác cô đơn. Nhưng trên hành trình đó, chỉ cần có một người sẵn sàng lắng nghe và đồng hành, những tổn thương tưởng chừng khó gọi tên cũng dần có cơ hội được xoa dịu.

ThS. Nguyễn Anh Khoa trực tiếp lắng nghe và giải đáp, giúp sinh viên tháo gỡ những “nút thắt” trong suy nghĩ và cảm xúc

Khép lại chương trình, điều còn đọng lại vượt lên trên những khái niệm tâm lý khô khan, để mở ra một góc nhìn nhẹ nhàng và thấu cảm hơn về chính bản thân mình. Khi hiểu rằng ai cũng đang mang trong mình những vết xước riêng, ta sẽ học cách bao dung hơn, không chỉ với người khác, mà còn với chính mình. Bởi như thông điệp được ThS. Nguyễn Anh Khoa gửi gắm: Tất cả chúng ta đều đang vùng vẫy trong nỗi đau của mình và điều cần thiết nhất, có lẽ, là học cách vỗ về nhau để cùng bước tiếp.

Trung tâm Thông tin - Truyền thông